Bạn vừa nghe tin trang web sắp được thiết kế lại, nhưng thông báo đến quá muộn, chỉ vài ngày trước ngày ra mắt. Tình huống này khiến bạn rơi vào thế bị động, dù phần khó nhất không nằm ở kỹ thuật. Thách thức thật sự là giao tiếp với người chưa quen khái niệm của bạn và cùng họ lập kế hoạch xử lý. Bài viết này trình bày tư duy, câu hỏi cần đặt ra và quy trình để bạn dẫn dắt cuộc trao đổi bình tĩnh.
Phần khó nhất không nằm ở kỹ thuật
Rebecca Yu, Quản lý tối ưu hóa tìm kiếm tại Jakala, nhận định rằng thiết kế lại website thường là một trong những thử thách lớn nhất của nghề. Theo chị, điều nan giải nhất là trao đổi với khách hàng về các vấn đề phát sinh khi chuyển đổi, rồi cùng họ lập kế hoạch giải quyết. Vì vậy, chiến lược cốt lõi chị đề xuất là giữ liên lạc đủ rõ với những người chưa quen khái niệm tìm kiếm.
“Giao tiếp với những người không quen thuộc để đảm bảo tiến độ suôn sẻ trong quá trình thiết kế lại.”Rebecca Yu, Quản lý tối ưu hóa tìm kiếm tại Jakala
Thực tế cho thấy bạn thường biết tin quá muộn. Khi ấy, bạn chỉ còn vài ngày để rà soát, và mọi lời cảnh báo đều nghe như đang cản trở dự án. Do đó, bạn cần học cách nói bằng ngôn ngữ của người kinh doanh ngay từ những cuộc họp đầu tiên.
- Cách thu hẹp khoảng cách giao tiếp với người chưa quen khái niệm tìm kiếm.
- Cách xác định chính xác thời điểm một cuộc chuyển đổi đang diễn ra.
- Một quy trình giúp quá trình chuyển đổi suôn sẻ cho tất cả mọi người.
Rủi ro có thật và có con số
Một công ty hàng tiêu dùng đã đổi hệ thống quản lý nội dung, đổi đường dẫn và cấu trúc thông tin cùng một lúc, rồi chứng kiến lưu lượng giảm 26% ngay tháng sau khi ra mắt. Đội ngũ Seer xác định nguyên nhân nằm ở việc chuyển hướng đường dẫn sai cách, kéo theo rất nhiều trang báo lỗi. Sau khi khắc phục, lưu lượng tự nhiên tăng 126% và doanh thu tự nhiên tăng 30%.
Trường hợp nặng hơn là một doanh nghiệp sơn nhà mất 97% lưu lượng sau khi được thiết kế lại bởi một đơn vị khác. Đội ngũ phục hồi cần khoảng một tháng để đưa lưu lượng về mức 300 lượt mỗi ngày. Ở chiều ngược lại, khi Trulia di chuyển trang web một cách cẩn thận, lưu lượng của họ tăng 129%.
Ba nhóm di chuyển theo ngôn ngữ chuyên môn
Xét theo ngôn ngữ của nghề, việc chuyển đổi website thuộc ba nhóm. Mỗi nhóm gồm những thay đổi cụ thể mà bạn cần nhận diện sớm, vì khách hàng hiếm khi gọi chúng bằng đúng tên này.
| Nhóm di chuyển | Các thay đổi thường gặp |
|---|---|
| Di chuyển tên miền | Thay đổi tên miền, tách các đuôi tên miền, hoặc tích hợp nhiều đuôi tên miền vào một. |
| Di chuyển nền tảng | Chuyển sang hệ thống quản lý nội dung mới, thêm hệ thống mới, nâng cấp phiên bản, hoặc làm mới trang web. |
| Chuyển đổi cấu trúc | Thay đổi phân cấp trang, tổ chức và hợp nhất thư mục, thay đổi liên kết nội bộ, hoặc thay đổi điều hướng. |
Việc giải thích “thay đổi tên miền nghĩa là gì” hay “chuyển sang hệ thống quản lý nội dung mới ra sao” có thể ngốn cả ngày mà khách hàng vẫn không hiểu. Họ sẽ hỏi lại bằng những câu rất đời thường, chẳng hạn di chuyển hệ thống là gì. Câu trả lời ngắn gọn nhất là di chuyển phần phụ trợ.
Dịch thuật ngữ sang ngôn ngữ kinh doanh
Để người nghe hiểu ngay, bạn nên giải thích cuộc chuyển đổi mà không dùng thuật ngữ chuyên ngành. Bảng sau cho thấy cách bộ phận kinh doanh thường mô tả công việc và điều thực sự đang diễn ra phía sau.
| Điều bạn nghe được | Điều bạn cần hiểu |
|---|---|
| Chúng tôi đổi tên thương hiệu | Đây là làm mới thương hiệu, và bạn cần nắm bắt các dấu hiệu đi kèm để hiểu chuyện gì đang diễn ra phía sau trang web. |
| Chúng tôi thêm trang cho một quốc gia mới | Đây rõ ràng là chiến lược tìm kiếm toàn cầu, đồng thời là bước chuyển sang một trang web mới. |
| Chúng tôi nâng cấp phiên bản hệ thống | Phiên bản mới có thể thiếu những trường dữ liệu cần thiết của bản cũ, nên bạn phải kiểm tra từng trường. Đây là một trong những việc tốn nhiều thời gian nhất. |
| Chúng tôi chỉ thay menu và điều hướng | Cấu trúc liên kết đang thay đổi, có thể gồm việc xóa cả một phần và thêm hàng loạt liên kết hoàn toàn mới. |
Câu cuối trong bảng thường gây tranh luận nhiều nhất. Người kinh doanh nghĩ rằng họ chỉ làm mới giao diện, trong khi thực chất họ đang chuyển từ trang web này sang trang web khác.
“Chỉ cần thay menu thôi mà. Sao phải coi như chuyển nhà vậy?”Phản ứng quen thuộc của người kinh doanh
Khi gặp phản ứng ấy, bạn đừng vội phản bác bằng khái niệm kỹ thuật. Hãy thu thập dần các manh mối qua những cuộc họp thường xuyên với đơn vị kinh doanh và ban quản lý cấp cao, xác định khả năng chuyển đổi từ sớm, rồi thuyết phục họ bằng một câu rất cụ thể. Chẳng hạn, bạn nói rằng nếu đúng như vậy thì các việc thực tế cần làm sẽ gồm những gì.
Sáu câu hỏi cần đặt ra khi chuyển đổi đã rõ
Sau khi xác nhận cuộc chuyển đổi đang diễn ra, bạn nên đặt ngay những câu hỏi sau. Mỗi câu hỏi giúp bạn lấp một khoảng trống thông tin mà nếu để trống, bạn sẽ phải trả giá vào ngày ra mắt.
- Lịch trình. Khi nào lịch trình được công bố, và bạn còn bao nhiêu thời gian để chuẩn bị cho việc chuyển đổi.
- Lý do chuyển đổi. Có khách hàng chuyển vì mục đích tiếp thị, có khách để tái định thương hiệu, có khách chỉ để tuân thủ quy định. Một số doanh nghiệp đa quốc gia còn tách riêng trang web cho từng nước, dù cách này không thân thiện với tối ưu hóa tìm kiếm.
- Người dẫn dắt. Ai chịu trách nhiệm chính và những nhóm nào tham gia. Thông thường nhóm kỹ thuật dẫn dắt, theo sau là nhóm thiết kế trải nghiệm, nhóm tiếp thị và nhóm truyền thông thương hiệu.
- Nhịp phối hợp. Các bên họp hằng tuần hay hai tuần một lần, và có trao đổi qua thư điện tử hay không.
- Công cụ ghi nhận. Có nền tảng quản lý yêu cầu như Jira hoặc ClickUp để ghi lại thay đổi hay không. Khi có, thông tin và nhu cầu của bạn được lưu lại và chuyển đến nhóm kỹ thuật.
- Liên hệ nhà phát triển. Bạn có được trao đổi trực tiếp với họ không.
Câu hỏi cuối cùng đáng được ưu tiên nhất. Nếu yêu cầu của bạn phải đi qua nhóm tiếp thị, nhóm xây dựng thương hiệu và nhóm truyền thông doanh nghiệp trước khi đến nhóm kỹ thuật, thông tin rất dễ thất lạc trên đường đi.
Năm giai đoạn và vai trò của bạn theo thời điểm tham gia
Quy trình chuyển đổi trang web gồm năm giai đoạn nối tiếp nhau là lập kế hoạch, chuẩn bị, kiểm thử, xuất bản và giám sát. Việc bạn làm được bao nhiêu phụ thuộc hoàn toàn vào lúc bạn bước vào dự án.
| Bạn tham gia lúc | Cơ hội của bạn | Việc nên tập trung |
|---|---|---|
| Lập kế hoạch và chuẩn bị | Có đủ thời gian để phân tích trang web và tăng cường nền tảng tìm kiếm. | Cùng các nhóm làm những việc cần thiết ngay từ đầu. |
| Kiểm thử hoặc sát ngày ra mắt | Khả năng chuyển đổi thành công vẫn khá cao. | Tránh các lỗi lớn về tìm kiếm trên trang web. |
| Sau khi ra mắt và đã có sự cố | Thời gian rất hạn chế. | Khắc phục sự cố, bắt đầu bằng việc kiểm tra hiệu suất của 20 trang có lưu lượng cao nhất. |
Nếu bạn rơi vào trường hợp cuối cùng, hãy nhớ rằng đó không phải lỗi của bạn. Những tình huống như vậy vẫn xảy ra thường xuyên, và điều hữu ích nhất bạn có thể làm là tập trung sửa lỗi để ngăn mất thêm lưu lượng.
Ngay cả khi chuyển hướng đã được kiểm thử, lưu lượng vẫn có thể giảm, như các chuyên gia của Search Engine Land từng ghi nhận. Vì thế, giai đoạn giám sát không phải thủ tục cho có mà là lớp bảo vệ cuối cùng.
Những sai lầm bạn nên tránh
Khi áp lực tăng, người làm tối ưu hóa tìm kiếm dễ mắc những lỗi giao tiếp khiến dự án đi chệch hướng. Nhận diện chúng sớm giúp bạn giữ được sự bình tĩnh và uy tín trước cấp trên.
- Dùng thuật ngữ chuyên ngành, khiến người nghe gật đầu nhưng không hiểu.
- Coi việc đổi menu là chuyện nhỏ và bỏ qua tác động lên toàn bộ liên kết.
- Chờ được mời mới tham gia thay vì chủ động dự các cuộc họp định kỳ.
- Chuyển yêu cầu qua quá nhiều nhóm trung gian trước khi đến nhà phát triển.
- Ra mắt xong rồi dừng, không theo dõi các trang quan trọng nhất.
Điểm chung của các lỗi trên là thiếu một kênh trao đổi sớm và rõ ràng. Khi kênh ấy tồn tại, những vấn đề nhỏ được xử lý trước khi chúng trở thành sự cố lớn.
Hãy bắt đầu cuộc trao đổi từ hôm nay
Thiết kế lại website không phải bài toán của riêng người làm kỹ thuật, mà là bài toán của cả một tập thể cần hiểu nhau. Khi bạn nói bằng ngôn ngữ kinh doanh, đặt đúng câu hỏi và chủ động xuất hiện từ giai đoạn lập kế hoạch, rủi ro mất lưu lượng giảm đi đáng kể. Mỗi cuộc trao đổi sớm ngăn được một lỗi lớn. Hãy đề nghị một cuộc họp định kỳ trong tuần này và biến sự chuẩn bị thành lợi thế cho cả đội.