Khi người dùng đặt câu hỏi cho ChatGPT, quá trình tạo ra câu trả lời không đơn thuần là việc “lấy vài liên kết xanh quen thuộc” như trên công cụ tìm kiếm. Thay vào đó, hệ thống này thực hiện một chuỗi các bước phức tạp gồm mở rộng truy vấn, truy xuất hàng loạt trang web, sau đó chỉ chọn một phần rất nhỏ để trích dẫn. Điều này khiến nhiều thương hiệu rơi vào trạng thái “mù thông tin” khi không thể hiểu rõ vì sao nội dung của mình đôi khi xuất hiện trong câu trả lời, nhưng lúc khác lại hoàn toàn biến mất.
Sự thiếu minh bạch trong cách ChatGPT tìm kiếm và chọn lọc nguồn thông tin đang trở thành một thách thức lớn đối với marketer và các thương hiệu. Ngay cả khi sở hữu nội dung chất lượng, thứ hạng tốt trên Google và độ phủ chủ đề rộng, doanh nghiệp vẫn không thể chắc chắn liệu nội dung của mình có được ChatGPT “ưu ái” trích dẫn hay không.
Thực tế cho thấy, hành trình từ “được tìm thấy” đến “được trích dẫn” là hai giai đoạn hoàn toàn khác nhau. Việc hiểu rõ cách ChatGPT mở rộng truy vấn, lựa chọn nội dung và chịu ảnh hưởng từ Google sẽ giúp các thương hiệu tối ưu chiến lược nội dung hiệu quả hơn trong thời đại AI.
ChatGPT mở rộng truy vấn và tìm kiếm thông tin như thế nào?
Khi xử lý một câu hỏi, ChatGPT không chỉ dừng lại ở truy vấn ban đầu mà còn tự động tạo ra các truy vấn phụ (fan-out queries) để mở rộng phạm vi tìm kiếm. Điều này giúp hệ thống tiếp cận nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề, từ đó xây dựng câu trả lời toàn diện hơn.
Ví dụ, với một truy vấn mang tính thương mại như “cần lưu ý gì khi chọn nhà cung cấp VDR”, ChatGPT có thể mở rộng thành các tìm kiếm liên quan đến tính năng, bảo mật, giá cả hay hỗ trợ khách hàng. Điều này đồng nghĩa với việc nội dung của thương hiệu chỉ có cơ hội xuất hiện nếu nó bao phủ được cả truy vấn chính lẫn các truy vấn mở rộng.
Vì sao phần lớn nội dung được truy xuất nhưng không được trích dẫn?
Một trong những phát hiện đáng chú ý là ChatGPT truy xuất nhiều hơn rất nhiều so với những gì nó thực sự trích dẫn. Trong hơn 548.000 trang được hệ thống truy xuất, chỉ khoảng 15% xuất hiện trong câu trả lời cuối cùng.
Điều này cho thấy việc “được tìm thấy” mới chỉ là bước khởi đầu. Để được trích dẫn, nội dung cần vượt qua hàng loạt tiêu chí khác như mức độ liên quan, độ rõ ràng và khả năng trả lời trực tiếp câu hỏi của người dùng.
- Tỷ lệ trích dẫn cao nhất thuộc về truy vấn “how-to” và khám phá sản phẩm
- Các truy vấn so sánh và xác thực có tỷ lệ trích dẫn thấp hơn
- Nội dung có tiêu đề khớp với truy vấn dễ được chọn hơn
- Văn bản dễ đọc, rõ ràng có lợi thế lớn
Google SERP ảnh hưởng đến khả năng được trích dẫn ra sao?
Dù là một hệ thống AI, ChatGPT vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ kết quả tìm kiếm của Google. Các trang nằm trong top 20 kết quả tìm kiếm có xác suất được trích dẫn cao hơn rõ rệt so với các trang nằm ngoài.
Đặc biệt, những trang đứng đầu Google có tỷ lệ được trích dẫn cao gấp 3,5 lần so với các trang không nằm trong top 20. Điều này cho thấy SEO truyền thống vẫn đóng vai trò quan trọng trong kỷ nguyên AI.
Không chỉ dừng lại ở việc xuất hiện trong top 20, vị trí càng cao thì lợi thế càng lớn. Do đó, việc tối ưu để leo lên top đầu không chỉ mang lại traffic mà còn tăng cơ hội xuất hiện trong các câu trả lời của ChatGPT.
Fan-out queries tạo ra cơ hội hiển thị mới như thế nào?
Fan-out queries chính là “vùng đất chưa được khai thác” đối với nhiều thương hiệu. Trong nghiên cứu, có tới gần 90% truy vấn được mở rộng thành nhiều truy vấn phụ, nâng tổng số truy vấn lên hơn 43.000.
Đáng chú ý, gần 33% các trang được trích dẫn không đến từ truy vấn ban đầu mà từ các truy vấn mở rộng này. Điều này có nghĩa là nếu chỉ tập trung vào keyword chính, thương hiệu có thể bỏ lỡ một lượng lớn cơ hội hiển thị.
Fan-out queries thay đổi hoàn toàn cách lập kế hoạch nội dung. Thay vì chỉ tối ưu một từ khóa, marketer cần hiểu toàn bộ “hành trình tìm kiếm” mà ChatGPT thực hiện.
Cấu trúc của fan-out queries khác nhau theo từng loại intent ra sao?
Hành vi mở rộng truy vấn của ChatGPT phụ thuộc mạnh vào mục đích tìm kiếm (search intent). Với các truy vấn mang tính thông tin, hệ thống thường giữ nguyên cấu trúc ban đầu và chỉ thêm các từ bổ nghĩa như “hướng dẫn” hoặc “giải thích”.
Ngược lại, với truy vấn thương mại, ChatGPT có xu hướng phân tách thành nhiều truy vấn nhỏ như giá, tính năng, so sánh hoặc đánh giá. Điều này giúp hệ thống thu thập thông tin chi tiết hơn trước khi đưa ra câu trả lời.
- Truy vấn định nghĩa thường giữ nguyên gần như hoàn toàn
- Truy vấn how-to bổ sung ngữ cảnh sử dụng
- Truy vấn so sánh tách thành nhiều tìm kiếm nhỏ
- Truy vấn nghiên cứu thêm yếu tố thời gian (ví dụ: năm)
Domain Authority có còn là yếu tố quyết định không?
Một quan niệm phổ biến là chỉ những website có độ uy tín cao mới được ChatGPT trích dẫn. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy điều này không hoàn toàn đúng.
Khoảng 74% các trích dẫn đến từ các website có Domain Authority dưới 80. Thậm chí, nhóm website DA trung bình (20–80) chiếm phần lớn số lượng trích dẫn, vượt qua cả các trang có DA rất cao.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho các thương hiệu nhỏ và vừa. Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các “ông lớn”, họ có thể tập trung vào các chủ đề ngách và nội dung chuyên sâu để tăng khả năng được trích dẫn.
Làm thế nào để tối ưu nội dung cho ChatGPT?
Việc tối ưu nội dung cho ChatGPT không còn chỉ là SEO truyền thống mà cần kết hợp nhiều yếu tố mới. Thương hiệu cần hiểu rõ cách hệ thống truy xuất, mở rộng truy vấn và lựa chọn nội dung.
Một chiến lược hiệu quả là tập trung vào các truy vấn dài (long-tail), đồng thời cập nhật nội dung hiện có để bao phủ các câu hỏi liên quan. Điều này giúp tăng khả năng xuất hiện trong cả truy vấn chính lẫn fan-out queries.
- Theo dõi và mở rộng các truy vấn phụ
- Tối ưu nội dung theo intent cụ thể
- Cải thiện độ rõ ràng và khả năng đọc
- Làm mới nội dung để tăng độ phù hợp
Sự chuyển dịch từ tìm kiếm truyền thống sang các hệ thống trả lời như ChatGPT đang thay đổi hoàn toàn cách nội dung được khám phá và hiển thị. Việc chỉ tập trung vào thứ hạng Google không còn đủ, khi mà fan-out queries và cơ chế truy xuất của AI mở rộng đáng kể “bề mặt tìm kiếm”.
Để tận dụng cơ hội này, thương hiệu cần hiểu rõ hành trình từ truy xuất đến trích dẫn, đồng thời xây dựng chiến lược nội dung bao phủ toàn diện các truy vấn liên quan. Khi làm tốt điều này, doanh nghiệp không chỉ tăng khả năng hiển thị trên Google mà còn chiếm lợi thế trong các nền tảng AI đang ngày càng phổ biến.
Tài liệu tham khảo:
https://www.airops.com/report/influence-of-retrieval-fanout-and-google-serps-in-chatgpt
