Một website có thể sở hữu hàng chục nghìn địa chỉ được Google lập chỉ mục, nhưng chỉ một phần nhỏ trong số đó thật sự được người dùng tìm thấy. Khoảng cách ấy chính là hiện tượng chỉ mục phình to, một vấn đề SEO âm thầm làm giảm tín hiệu chất lượng của toàn trang. Bài viết này tổng hợp chia sẻ của Tom Capper trên Moz, đối chiếu với tài liệu chính thức của Google và các nghiên cứu quốc tế, để bạn nhận diện, tìm nguyên nhân và dọn dẹp chỉ mục có hệ thống.
Hiểu đúng chỉ mục phình to
Hãy hình dung các địa chỉ của website như những lớp lồng vào nhau, và mỗi lớp nhỏ hơn lớp trước. Chỉ mục phình to xuất hiện khi lớp địa chỉ được lập chỉ mục lớn hơn rất nhiều so với lớp địa chỉ nhận được lưu lượng đáng kể. Theo chia sẻ trong phần đầu của loạt bài, bạn tự định nghĩa thế nào là lưu lượng đáng kể, miễn là khoảng cách giữa hai lớp được nhìn thấy rõ.
| Lớp | Ý nghĩa | Dấu hiệu cần chú ý |
|---|---|---|
| Tất cả địa chỉ có thể tồn tại | Mọi địa chỉ trả về trang hợp lệ, kể cả tham số chưa ai thử | Chênh lệch lớn với lớp kế tiếp là vấn đề ngân sách thu thập dữ liệu |
| Địa chỉ Google đã phát hiện | Google biết địa chỉ tồn tại, dù chưa chắc đã thu thập | Phát hiện nhưng chưa lập chỉ mục có thể do trang bị đánh giá kém quan trọng hoặc do bạn chặn |
| Địa chỉ đã lập chỉ mục | Trang đủ điều kiện xuất hiện trong kết quả | Số lượng cao nhưng ít trang có lượt truy cập |
| Địa chỉ có lưu lượng đáng kể | Trang thật sự mang khách về | Khoảng cách với lớp trên chính là mức phình to |
Đây không phải ngân sách thu thập dữ liệu
Nhiều người nhầm hai khái niệm này, nhưng chúng khác nhau về bản chất. Ngân sách thu thập dữ liệu trở thành vấn đề khi Google không kịp thu thập nhiều địa chỉ, thường do website thêm địa chỉ mới quá nhanh hoặc có số lượng khổng lồ. Theo tài liệu chính thức của Google, hướng dẫn này chủ yếu dành cho các website có từ 1 triệu trang trở lên với nội dung đổi khoảng mỗi tuần, hoặc từ 10.000 trang trở lên với nội dung đổi hằng ngày.
Chỉ mục phình to cũng không đồng nghĩa hoàn toàn với cạnh tranh nội bộ, dù hai vấn đề có liên quan. Một website chỉ ba trang có nội dung gần như giống nhau vẫn có thể bị cạnh tranh nội bộ, trong khi chỉ mục phình to là vấn đề ở quy mô lớn hơn nhiều. Nó đặt câu hỏi trong toàn bộ địa chỉ đã lập chỉ mục, có bao nhiêu trang gần như không nhận lượt truy cập nào từ Google.
Vì sao tình trạng này gây hại
Tác giả thừa nhận lập luận này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm ngành, vì Google chưa từng ghi nhận cụ thể điều đó. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tin rằng việc có nhiều trang không nhận lưu lượng sẽ gửi đi một tín hiệu chất lượng thấp, và tín hiệu ấy có thể ảnh hưởng đến cả website hoặc ít nhất một số khu vực của nó.
- Người dùng nhấp vào trang quá ít nội dung hoặc không có nội dung rồi quay lại kết quả tìm kiếm, và hành vi ấy lặp lại hàng loạt.
- PageRank bị phân tán qua quá nhiều trang, nên các trang quan trọng nhận được ít sức mạnh hơn mức cần thiết.
- Các trang trùng chủ đề có thể tạo ra cạnh tranh nội bộ và những vấn đề kỹ thuật phát sinh khác.
Hãy coi chỉ mục phình to như giả thuyết làm việc có nhiều bằng chứng thực tế, chứ chưa phải quy định chính thức của Google. Bạn nên đo kết quả sau khi dọn dẹp để biết chính website của mình có phản hồi tích cực hay không.
Hai nhóm nguyên nhân phổ biến
Nếu website luôn rà soát và tạo trang dựa trên nhu cầu, tình trạng này hiếm khi xảy ra. Thực tế thì rất nhiều website vẫn mắc phải, và theo kinh nghiệm tư vấn của tác giả, nguyên nhân thường rơi vào hai nhóm sau.
Một website từng đăng mọi thông báo lên blog như tuyển nhân viên, mở chi nhánh, nhận giải thưởng hay tiệc Giáng sinh. Vì thế, họ có vô số trang được lập chỉ mục dù không trang nào được thiết kế để thu hút tìm kiếm. Diễn đàn cũng vậy, khi người dùng mở chủ đề mới mà không kiểm tra chủ đề tương tự đã có hay chưa.
Các website bất động sản, xe cũ, bảng tin tuyển dụng và sàn giao dịch liên tục sinh ra rồi xóa trang. Đa số trang có giá trị thấp và không bao giờ có lưu lượng. Website thương mại điện tử lớn cũng có nhiều trang sản phẩm quá đuôi dài, lại giống các trang khác đến mức khó có thể thu hút truy cập.
Ba bước xử lý có hệ thống
Tìm các địa chỉ gần như không có lưu lượng. Tác giả dùng ngưỡng thấp là trung bình 1 lượt nhấp mỗi tháng, và website bị ảnh hưởng nặng thường cho ra rất nhiều trang bằng không.
Sửa trang còn tiềm năng, như trang từng có nhiều lượt truy cập nhưng đã lỗi thời, trang nội dung tốt nhưng gặp lỗi kỹ thuật, hoặc trang đang có nhiều liên kết trỏ đến.
Gộp các trang cùng ý định tìm kiếm, và chỉ xóa hoặc chặn chỉ mục khi thật sự không còn cách nào khác.
Trang không có lưu lượng tìm kiếm vẫn có thể quan trọng với nhóm mạng xã hội hay nhóm thư điện tử. Hãy kiểm tra các kênh khác trước khi gỡ bất kỳ trang nào, để tránh xóa nhầm thứ mà đồng nghiệp đang cần.
Chọn đúng công cụ cho từng loại trang
Điểm mấu chốt là xem trang đó có đối tượng tìm kiếm trùng với trang khác hay không. Nếu trùng, bạn hợp nhất, còn nếu không, bạn mới cân nhắc đến các cách mạnh tay hơn. Bảng sau giúp bạn chọn nhanh.
| Công cụ | Khi nào dùng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thẻ canonical | Trang tương tự vẫn cần cho người dùng truy cập | Giữ được địa chỉ cũ |
| Chuyển hướng 301 | Trang không còn cần, không ai cần xem nữa | Chỉ hiệu quả khi hai trang cùng ý định |
| Gộp nội dung | Nhiều trang đều có phần hay | Có thể dùng địa chỉ mới hoặc cũ, tạo trang mới tốt hơn cũng được |
| Mã 404 | Trang lạc ý định, dư thừa, không còn giá trị và không cần truy cập | Giá trị liên kết chắc chắn không được chuyển |
| Thẻ noindex | Trang vẫn cần truy cập qua thư điện tử hoặc mạng xã hội | Cuối cùng Google cũng dừng thu thập trang này |
Tác giả khuyên nên hạn chế mã 404 và noindex vì chúng khiến giá trị liên kết biến mất. Với chuyển hướng hoặc canonical, Google cũng không bảo đảm chuyển giá trị nếu trang đích không khớp ý định, nhưng ít nhất cơ hội vẫn còn. Ngoài ra, tài liệu của Google nhắc rằng trang đã gỡ vĩnh viễn nên trả mã 404 hoặc 410, vì trang lỗi mềm vẫn tiếp tục bị thu thập và làm lãng phí ngân sách.
Bằng chứng từ thực tế
Một trường hợp được chia sẻ trên LinkedIn cho thấy website xóa hơn 1.000 trang lỗi thời, lạc chủ đề hoặc ít giá trị đã ghi nhận lưu lượng tìm kiếm tăng rõ rệt. Họ chỉ kiểm kê nội dung kỹ lưỡng rồi gỡ trang không phù hợp với giá trị cốt lõi, không chuyển hướng hay viết lại. Tác giả loạt bài này cũng cho biết nhiều chuyên gia đã đạt hiệu quả tương tự, đặc biệt sau đợt cập nhật nội dung hữu ích và các đợt cập nhật Panda trước đó.
Giữ lại một trang cũ ít giá trị thường kém hơn việc tạo trang mới đủ sức đáp ứng chủ đề. (Tom Capper, Moz, diễn đạt lại)
Danh sách việc cần làm
- So sánh số địa chỉ đã lập chỉ mục với số địa chỉ có lưu lượng đáng kể.
- Liệt kê trang có mức nhấp thấp nhất, rồi đối chiếu với các kênh khác.
- Sửa trang còn tiềm năng, nhất là trang đang có nhiều liên kết trỏ đến.
- Gộp các trang cùng ý định bằng canonical, chuyển hướng hoặc nội dung mới.
- Dùng 404 hoặc noindex cho phần còn lại, nhưng coi đó là biện pháp cuối.
- Thiết lập quy trình để blog và diễn đàn không tạo thêm trang rỗng.
KẾT BÀI
Chỉ mục khỏe mạnh không phải chỉ mục lớn nhất, mà là chỉ mục mà trang nào cũng có lý do tồn tại. Khi bạn đo khoảng cách giữa trang được lập chỉ mục và trang có lưu lượng, hiểu nguyên nhân sinh ra trang rỗng và chọn đúng công cụ xử lý, website sẽ gửi cho Google một tín hiệu chất lượng rõ ràng hơn. Hãy bắt đầu bằng một lần kiểm tra, vì cả dữ liệu lẫn thực tế đều cho thấy dọn dẹp đúng cách thường mang lại lợi ích vượt xa công sức bỏ ra.
