Thuật ngữ tối ưu hóa tìm kiếm bằng trí tuệ nhân tạo đã trở nên quen thuộc, và bạn có lẽ đang tự hỏi mình cần làm gì để thương hiệu xuất hiện trên ChatGPT, Gemini hay Tổng quan trí tuệ nhân tạo của Google. Bài viết này so sánh năm hệ thống lớn dựa trên dữ liệu khảo sát năm 2026, qua đó chỉ ra nơi chúng giống nhau, nơi chúng khác nhau, và chiến lược nào bạn nên ưu tiên ngay từ bây giờ.
Vì sao bạn không nên gộp mọi hệ thống thành một
Ở thời điểm hiện tại, rất dễ để gộp tất cả vào một cụm từ chung là trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Cách gọi này tiện lợi khi trò chuyện, nhưng nó che khuất những khác biệt thực sự về cách mỗi hệ thống thu thập thông tin và đưa ra câu trả lời. Một số nhà quản trị web thậm chí lo ngại rằng mỗi hệ thống đòi hỏi một cách tiếp cận hoàn toàn riêng, khiến nguồn lực của doanh nghiệp bị chia nhỏ quá mức.
Câu hỏi đặt ra là các hệ thống này thực sự có điểm chung và khác biệt ở đâu. Chuyên gia Abe, người cung cấp dịch vụ tư vấn tối ưu hóa cho mô hình ngôn ngữ lớn tại Principle, đã tiến hành một khảo sát có hệ thống để trả lời. Kết quả được công bố trên Webtan Forum, và nó mang đến một bức tranh vừa bất ngờ vừa hữu ích cho người làm nghề như bạn.
Hộp ghi nhớ
Nguồn được trích dẫn là thông tin mà hệ thống tham khảo khi xây dựng câu trả lời. Thương hiệu được đề xuất là những thương hiệu thực sự được giới thiệu trong câu trả lời đó. Hai hiện tượng này thường bị nhầm lẫn, nhưng chúng hoàn toàn khác nhau.
Phạm vi và phương pháp của cuộc khảo sát
Nghiên cứu tập trung vào hai khía cạnh cơ bản, gồm nguồn tham khảo và thương hiệu được đề xuất. Nhóm thực hiện sử dụng chức năng phân tích thương hiệu Brand Radar của Ahrefs để so sánh 5 hệ thống trong điều kiện giống hệt nhau, với cùng một bộ từ khóa tiêu chuẩn bằng tiếng Nhật tại Nhật Bản. Nhờ cùng điều kiện đầu vào, mọi khác biệt ở kết quả đầu ra có thể được quy cho chính hệ thống chứ không phải cách đặt câu hỏi.
Năm hệ thống được so sánh gồm có:
- Tổng quan trí tuệ nhân tạo của Google, hiển thị ngay trên trang kết quả tìm kiếm.
- Chế độ trí tuệ nhân tạo của Google, cho phép hỏi đáp sâu hơn.
- Gemini, trợ lý hội thoại của Google.
- ChatGPT, trợ lý hội thoại của OpenAI.
- Perplexity, công cụ tìm kiếm trả lời kèm nguồn.
| Hạng mục | Nội dung khảo sát |
|---|---|
| Phân tích nguồn | 100 tên miền được trích dẫn nhiều nhất ở mỗi hệ thống |
| Phân tích thương hiệu | 125 thương hiệu thuộc 5 ngành hướng đến người tiêu dùng |
| Năm ngành được chọn | Nhà xây theo yêu cầu, bảo hiểm nhân thọ, giới thiệu việc làm, trung tâm dạy kèm, thẻ tín dụng |
| Thời điểm dữ liệu | Tháng 7 năm 2026 |
Phát hiện thứ nhất: nguồn trích dẫn khác nhau rất nhiều
Trước hết, nhóm nghiên cứu so sánh mức độ trùng lặp của các tên miền được trích dẫn. Tổng quan trí tuệ nhân tạo và Chế độ trí tuệ nhân tạo trùng lặp khoảng 79%, nghĩa là chúng gần như tham chiếu cùng một kho thông tin. Gemini nằm ở khoảng giữa, trùng lặp với các hệ thống liên quan đến Google từ 45 đến 52%. Riêng ChatGPT chỉ trùng lặp với các hệ thống còn lại từ 31 đến 35%, khiến nó trở thành hệ thống độc đáo nhất.
Dù thường được gọi chung là tìm kiếm bằng trí tuệ nhân tạo, các nguồn thông tin mà từng hệ thống tham chiếu lại khác nhau đáng kể.
Để thấy rõ xu hướng, nhóm chia các tên miền thành 8 loại, từ dịch vụ riêng của Google, mạng xã hội và video, blog và hỏi đáp, bách khoa toàn thư, trang so sánh xếp hạng, thương mại điện tử, trang chính thức và học thuật, cho đến phương tiện truyền thông chuyên ngành. Mỗi loại cho thấy một cá tính riêng của từng hệ thống.
| Loại nguồn | Hệ thống nổi bật | Tỷ lệ trích dẫn |
|---|---|---|
| Dịch vụ riêng của Google | Chế độ trí tuệ nhân tạo | 14,8% |
| Dịch vụ riêng của Google | Tổng quan trí tuệ nhân tạo | 7,8% |
| Mạng xã hội và video | Tổng quan trí tuệ nhân tạo | 23,3% |
| Mạng xã hội và video | ChatGPT | 6,7% |
| Bách khoa toàn thư và từ điển | Perplexity | 18,0% |
| Bách khoa toàn thư và từ điển | ChatGPT | 17,1% |
| Trang chính thức, công quyền, học thuật | ChatGPT | 15,3% |
Bảng trên cho thấy các hệ thống do Google tạo ra phụ thuộc khá nhiều vào thuộc tính riêng của Google, trong khi các hệ thống không thuộc Google gần như không trích dẫn loại nguồn này. Đáng chú ý hơn, ChatGPT là hệ thống duy nhất nghiêng rõ về nguồn có thẩm quyền, còn các hệ thống khác chỉ dao động từ 1,9 đến 4,7% ở nhóm này.
Mức độ tập trung của mười tên miền hàng đầu
Sự khác biệt còn thể hiện ở độ lệch của các nguồn trích dẫn. Mười tên miền hàng đầu chiếm khoảng 50% tổng số trích dẫn của Tổng quan trí tuệ nhân tạo và Chế độ trí tuệ nhân tạo, tức là sự chú ý dồn vào một nhóm tên miền khá hẹp. Ngược lại, ChatGPT chỉ ở mức 32,6%, cho thấy nó rải trích dẫn ra nhiều tên miền hơn hẳn.
Gemini lại là trường hợp thú vị. Hệ thống này có tổng lượng trích dẫn thấp nhất, và số câu trả lời không kèm liên kết nguồn cao hơn đáng kể. Vì vậy, nếu bạn chỉ đo số lần được trích dẫn, bạn có thể đánh giá thấp mức độ hiện diện thật của thương hiệu trên Gemini, bởi thương hiệu vẫn có thể được nhắc đến mà không đi kèm đường dẫn.
Phát hiện thứ hai: thương hiệu được đề xuất gần như giống hệt nhau
Bất ngờ nằm ở chỗ, dù nguồn tham khảo khác nhau, danh sách thương hiệu được đề xuất lại rất giống nhau. Nhóm nghiên cứu dùng hệ số tương quan thứ hạng, một thang đo từ âm 1 đến 1, để đo mức độ thương hiệu được xếp cùng thứ tự giữa các hệ thống. Giá trị càng gần 1, thứ tự đề xuất càng trùng khớp, và kết quả ở cả năm ngành đều dao động từ 0,82 đến 0,98.
| Ngành | Hệ số tương quan trung bình |
|---|---|
| Thẻ tín dụng | 0,98 |
| Nhà xây theo yêu cầu | 0,95 |
| Trung tâm luyện thi | 0,91 |
| Bảo hiểm nhân thọ | 0,91 |
| Dịch vụ giới thiệu việc làm | 0,82 |
Xu hướng này còn được xác nhận khi nhìn vào những thương hiệu đứng đầu. Ở ba trong năm ngành, thương hiệu được đề xuất nhiều nhất hoàn toàn giống nhau trên mọi hệ thống. Ở hai ngành còn lại, vị trí thứ nhất và thứ hai chỉ hoán đổi đôi chút. Nói cách khác, mỗi hệ thống đi bằng một con đường riêng để thu thập thông tin, nhưng kết luận về việc nên đề xuất ai lại hội tụ ở cùng một điểm.
Điều bạn cần nhớ
Đầu vào khác nhau nhưng đầu ra nhất quán. Đây là phát hiện có ý nghĩa thực tiễn lớn nhất của cuộc khảo sát, vì nó cho thấy việc xây dựng uy tín thương hiệu tổng thể có thể tạo hiệu ứng lan tỏa trên mọi hệ thống.
Mức độ tập trung do ngành quyết định, không phải hệ thống
Một phát hiện khác là sự tập trung của các đề xuất phụ thuộc vào ngành nhiều hơn vào loại hệ thống. Ở thẻ tín dụng, ba thương hiệu hàng đầu chiếm từ 58 đến 62% tổng số đề xuất, còn ở dịch vụ giới thiệu việc làm con số là từ 66 đến 73%. Đây là dấu hiệu của thế độc quyền nhóm, nơi vài cái tên lớn chiếm gần hết sự chú ý.
Ngược lại, bảo hiểm nhân thọ chỉ ở mức từ 35 đến 43%, và nhà xây theo yêu cầu ở mức từ 39 đến 46%, tức là các đề xuất được phân tán rộng hơn. Vì mức độ này gần như bằng nhau giữa các hệ thống trong cùng một ngành, có thể suy ra rằng cấu trúc thị trường, chứ không phải công nghệ, mới là yếu tố quyết định. Với bạn, đây là thông tin quan trọng khi đặt mục tiêu, bởi cuộc cạnh tranh ở ngành độc quyền nhóm khó hơn nhiều so với ngành phân tán.
Phát hiện thứ ba: ChatGPT là ngoại lệ duy nhất
ChatGPT hoạt động độc lập nhất, cả ở khâu trích dẫn lẫn khâu đề xuất. Cuộc khảo sát ghi nhận những khác biệt sau:
- Ở nhà xây theo yêu cầu, thương hiệu được ChatGPT đề xuất nhiều nhất khác với thương hiệu dẫn đầu ở các hệ thống còn lại.
- Ở trung tâm luyện thi, thương hiệu được khuyên dùng nhiều nhất cũng không trùng với các hệ thống khác.
- Hệ số tương quan thấp nhất nằm ở dịch vụ giới thiệu việc làm, và phần lớn sự chênh lệch đến từ hành vi của ChatGPT.
- Ở ngành này, khoảng 87% đề xuất của ChatGPT rơi vào ba thương hiệu hàng đầu, cao hơn mức từ 66 đến 73% của các hệ thống khác.
Kết quả này khớp với phát hiện thứ nhất, khi ChatGPT có mức trùng lặp nguồn thấp nhất, nghiêng nhiều về nguồn chuyên môn và trải rộng nhất về phạm vi trích dẫn. Trong khi ba hệ thống dựa trên Google hành xử tương đối giống nhau, ChatGPT dường như vận hành theo một logic khác biệt từ đầu vào đến đầu ra của thông tin.
Ba chiến lược bạn nên áp dụng
Từ kết quả khảo sát, có thể rút ra ba hướng đi thực tiễn. Tuy nhiên, vì thông số nội bộ của các hệ thống không được công khai, bạn nên xem chúng là xu hướng quan sát được chứ không phải khẳng định chắc chắn.
| Chiến lược | Ý nghĩa với bạn |
|---|---|
| Hiểu nguồn trích dẫn theo từng hệ thống | Biết cùng một thông tin có khả năng được hệ thống nào trích dẫn để đánh giá mức ảnh hưởng |
| Xây nền tảng dùng chung | Tích lũy lượt đề cập và tham chiếu để tạo hiệu ứng lan tỏa, thay vì tối ưu riêng cho từng hệ thống |
| Xác định loại cấu trúc ngành | Biết ngành của bạn là độc quyền nhóm hay phân tán để đặt mục tiêu thực tế |
Chiến lược đầu tiên nhắc bạn rằng bản chất công việc vẫn là xây dựng dần nguồn thông tin sơ cấp đáng tin cậy, nhưng việc hiểu mỗi hệ thống ưu tiên nguồn nào giúp bạn đo lường tác động chính xác hơn. Chiến lược thứ hai cho thấy sự hiện diện cơ bản của thương hiệu có sức lan rộng hơn so với các thủ thuật dành riêng cho từng hệ thống. Chiến lược thứ ba biến dữ liệu thành định hướng, bởi ngành độc quyền nhóm và ngành phân tán đòi hỏi kỳ vọng rất khác nhau.
Những hạn chế bạn cần cân nhắc
Cuộc khảo sát có một số giới hạn mà bạn nên lưu ý trước khi áp dụng kết quả:
- Tương quan và sự đồng thuận không chứng minh quan hệ nhân quả, nên các nhận định chỉ phản ánh xu hướng quan sát được.
- Phạm vi chỉ gồm 100 tên miền và 125 thương hiệu, vì vậy không thể khái quát trực tiếp sang ngành khác.
- Dữ liệu thu thập vào tháng 7 năm 2026, trong khi các mô hình và công cụ đo lường thay đổi chỉ sau vài tháng.
- Số lượt đề cập là ước tính của công cụ, và thương hiệu có tên chứa từ tiếng Anh thông dụng có thể bị loại khỏi phân tích.
Lời khuyên cho bạn
Hãy coi kết quả này là điểm xuất phát để đặt giả thuyết, rồi kiểm chứng bằng dữ liệu của chính thương hiệu bạn theo định kỳ. Cách làm đó vừa an toàn vừa phù hợp với một lĩnh vực biến động nhanh.
Kết luận
Nguồn trích dẫn khác nhau rõ rệt giữa các hệ thống, trong khi thương hiệu được đề xuất lại gần như giống hệt nhau, và ChatGPT là ngoại lệ đáng chú ý. Bạn không cần chạy theo từng hệ thống riêng lẻ, mà nên củng cố sự hiện diện thương hiệu, hiểu cấu trúc ngành của mình và theo dõi nguồn trích dẫn đều đặn. Nền tảng vững chắc hôm nay sẽ là lợi thế bền vững khi các hệ thống tiếp tục thay đổi.
